Καπετανιανά (ο οικισμός)

Τα Καπετανιανά είναι ένα μικρό ορεινό χωριό της νότιας Κρήτης, χτισμένο αμφιθεατρικά σε ένα φυσικό μπαλκόνι των νότιων πλαγιών των Αστερουσίων, σε υψόμετρο περίπου 750 μέτρων. Από τη θέση αυτή, το χωριό αγναντεύει το απέραντο Λιβυκό πέλαγος και την επιβλητική κορυφή του Κόφινα, δημιουργώντας ένα μοναδικό φυσικό τοπίο όπου σμίγουν το βουνό, η θάλασσα και ο ουρανός. Η θέα αλλάζει διαρκώς, από τις πορφυρές αποχρώσεις του ηλιοβασιλέματος μέχρι τους εντυπωσιακούς έναστρους ουρανούς.

Η περιοχή παρουσιάζει αδιάκοπη ανθρώπινη παρουσία από τα μινωικά χρόνια. Κοντά στην κορυφή του Κόφινα, στη θέση Μετζολατί, βρισκόταν ιερό κορυφής της Μεσομινωικής περιόδου, χώρος λατρείας και τελετουργιών, όπως μαρτυρούν ειδώλια και αναθήματα που έχουν βρεθεί στις γύρω σπηλιές. Η κατοίκηση συνεχίστηκε στους γεωμετρικούς, αρχαϊκούς, ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους, ενώ στα χριστιανικά χρόνια η περιοχή εξελίχθηκε σε σημαντικό κέντρο ασκητισμού και πνευματικότητας. Εκεί ιδρύθηκε η Μονή του Βαθμού, που αργότερα αντικαταστάθηκε από την Παναγία του «Κύριε Ελέησον», γύρω από την οποία διαμορφώθηκε σταδιακά ο οικισμός. Το χωριό ερημώθηκε λόγω επιδημιών και των δύσκολων συνθηκών διαβίωσης με τη ζωή να επιστρέφει τον 18ο αιώνα μετά την επανάσταση του Δασκαλογιάννη, όταν Σφακιανοί αγωνιστές εγκαταστάθηκαν εδώ.

Από τη δράση των καπεταναίων του χωριού στους αγώνες του 19ου αιώνα προήλθε και το όνομα Καπετανιανά. Στο κέντρο του χωριού δεσπόζει ο βυζαντινός ναός της Παναγίας του 15ου αιώνα, με πλούσια εικονογράφηση, που γιορτάζει κάθε Δεκαπενταύγουστο με μεγάλο γλέντι. Στη Μετζολατί, ο ναός του Τίμιου Σταυρού διατηρεί ένα ξεχωριστό έθιμο ευλογίας καρπών, με ρίζες που θυμίζουν αρχαίες λατρείες. 29 Σήμερα τα Καπετανιανά κατοικούνται από λιγοστούς κατοίκους, αλλά παραμένουν, αλλά ζωντανά. Προσφέρουν αυθεντική κρητική φιλοξενία, ήπια τουριστική ανάπτυξη και μοναδικές εμπειρίες στη φύση. Η περιοχή φιλοξενεί σπάνια αρπακτικά πουλιά, ενώ αποτελεί ιδανικό προορισμό μια μεγάλη γκάμα δραστηριοτήτων υπαίθρου όπως πεζοπορία, εξερεύνηση μονοπατιών, σπηλαίων και παλιών μοναστηριών, σε ένα τοπίο όπου η ιστορία, η φύση και η πνευματικότητα συνυπάρχουν.

*Η φωτογραφία προέρχεται από την επίσημη ιστοσελίδα του Δικτύου Βιόσφαιρας Αστερουσίων της UNESCO MaB.