Σπήλαιο Οσίου Κοσμά Ερημίτη (Αββακόσπηλιο ή Βαρβακόσπηλιο)

Δυτικά από τη Μονή Κουδουμά, πάνω στην άγρια ακτογραμμή των Αστερουσίων, βρίσκεται το Αββακόσπηλιο, ένας σπηλαιώδης ναός άρρηκτα συνδεδεμένος με την ασκητική παράδοση της νότιας Κρήτης. Στο σπήλαιο αυτό ασκήτευσε τον 7ο αιώνα ο Όσιος Κοσμάς, μία από τις σημαντικότερες μορφές του κρητικού μοναχισμού, και σύμφωνα με την παράδοση εκεί ενταφιάστηκε αρχικά το σκήνωμά του. Η πρόσβαση στο Αββακόσπηλιο γίνεται μέσω διαμορφωμένου και βατού μονοπατιού που ξεκινά από την παραλία της Μονής Κουδουμά και ακολουθεί παράλληλα την απόκρημνη ακτή. Η διαδρομή διαρκεί περίπου 15 λεπτά και προσφέρει εντυπωσιακή θέα στο Λιβυκό Πέλαγος.

Στο εσωτερικό του σπηλαίου, οι σχηματισμοί που έχει δημιουργήσει η αρμύρα πάνω στα βράχια γεννούν στους επισκέπτες την αίσθηση ότι διακρίνονται μορφές της Εκκλησίας, ενισχύοντας τον κατανυκτικό χαρακτήρα του χώρου. Ο Όσιος Κοσμάς γεννήθηκε στην Κρήτη κατά το δεύτερο μισό του 6ου αιώνα και έλαβε αξιόλογη μόρφωση, ώστε να αντιταχθεί στην αίρεση των μονοθελητών. Αφού αρχικά μόνασε σε κοινόβιο, αποσύρθηκε στην έρημο εξαιτίας πιέσεων και διωγμών, βρίσκοντας στα σπήλαια της νότιας Κρήτης τον τόπο της μεγάλης του άσκησης.

Εκεί έζησε με αυστηρή νηστεία και προσευχή, μακριά από τον κόσμο, έως την κοίμησή του το 658 μ.Χ. Το λείψανό του τιμήθηκε από τους πιστούς, όμως λόγω δυσκολίας πρόσβασης μεταφέρθηκε αλλού. Σύμφωνα με την παράδοση, επανήλθε στο σπήλαιο μετά από θεϊκή παρέμβαση που έφερε βροχή σε περίοδο ανομβρίας. Το 1058 μ.Χ. το άφθαρτο σκήνωμα κλάπηκε από βενετούς εμπόρους και μεταφέρθηκε στη Βενετία, όπου φυλάσσεται έως σήμερα, ενώ τα τελευταία χρόνια εκφράζεται έντονα η επιθυμία επιστροφής του στον τόπο της άσκησής του. 43

*Η φωτογραφία προέρχεται από την επίσημη ιστοσελίδα του Δικτύου Βιόσφαιρας Αστερουσίων της UNESCO MaB.